Schrijftip 28

Haal Jan uit de zon, en clichés uit je tekst

Op een dag zei de baas: ‘We moeten Jan een keer in het zonnetje zetten.’ Ja, dachten de anderen, het is hoog tijd dat we Jan, die altijd zo
bescheiden zit te werken, en dat al zo veel jaar, in het zonnetje zetten.

De uitdrukking ‘in het zonnetje zetten’ vertelt beeldend wat je bedoelt. Maar doordat de uitdrukking zo vaak gebruikt wordt – ik weet zeker dat er elke dag wel ergens een Jan in het zonnetje wordt gezet – is -ie ook saai.
Er zijn veel van dit soort uitdrukkingen. ‘Onder het genot van een hapje en een drankje’, bijvoorbeeld, of ‘de handen uit de mouwen steken’, of ‘in de pen klimmen’. Beeldend. Maar saai. Dat saaie is niet handig, want je wilt dat je tekst iets met je lezers doet. Dat ze naar het feest voor Jan komen, bijvoorbeeld.

Daarom 2 manieren om saaie uitdrukkingen te omzeilen:

1. Zeg gewoon letterlijk wat je wilt doen of zeggen
Dus niet: ‘We zetten Jan in het zonnetje’ maar: ‘Dan en dan is er een feest voor Jan’.
Niet: ‘Onder het genot van een hapje en een drankje’ maar: ‘Het wordt een borrel.’
Niet: ‘De baas klimt in de pen’ maar: ‘De baas schrijft een speech’.
Niet spannend, wel duidelijk.

2. Moeilijker dan 1) maar de moeite waard: verzin zelf wat
Dus in plaats van Jan in het zonnetje zetten: ‘We gaan zo veel sketches en ABC’s voor Jan opvoeren dat hij ons nooit meer zal vergeten.’
Niks ‘onder het genot van een hapje en een drankje’ maar ‘Er is gin-tonic en we halen de loempia’s van de markt die Jan zo lekker vindt.’
En de baas klimt niet in een pen, maar ‘speecht over Jans eerste dag op kantoor. En meer.’
Dan verras je je lezer. Meer dan met een zonnetje.

\
schrijftip #28:
vermijd clichés, haal Jan uit de zon

 

/

Lees hier over het hen-/hun-ezelsbruggetje met Henny Stoel, hier over meneer de Vries en hoe je stiltes in je tekst maakt, en hier hoe je zorgt dat je lezer niet van een steiger lazert.

Beeld: zelfportret van Jan Mankes, 1912


Geef een reactie